Алтынгүл Максотова, Райля Исагат, Дана Нуржанова және Николай Акатьев
Мақсаты: Бұл жұмыстың негізгі мақсаты Rosaceae тұқымдасының негізгі жеміс-жидек дақылдары жапырақтарының сулы экстракттерінің фитохимиялық құрамы мен әлеуетін анықтау болды.
Материалдар мен әдістер: Экстракттердің фитохимиялық құрамы мен антиоксиданттық қасиеттері спектрофотометриялық әдіс арқылы бағаланды. Экстракттердің фитохимиялық профильдері және олардың адам терісін күн сәулесінен қорғау қабілеті УФ-видимая спектроскопиясы арқылы бағаланды.
Нәтижелер: Флавоноидтардың жалпы мөлшері ең жоғары Rosa canina (итмұрын) жапырақтарында байқалды (75,97 ± 3,51 мг GAE/г), ал фенолдық қосылыстардың жалпы мөлшері ең жоғары Aronia melanocarpa (қара қызылқарақат) жапырақтарында байқалды (74,86 ± 3,73 мг QE/г). Prunus armeniaca (өрік) жапырақтарынан алынған экстракт ең жақсы күннен қорғау қасиеттерін көрсетті (1,0 г/л концентрацияда 22,55 ± 0,43). Жалпы антиоксиданттық сыйымдылықтың, жалпы тотықсыздандыру қуатының және гидроксил радикалдарын жою белсенділігінің ең жоғары мәндері R. canina жапырақтарынан алынған экстракттер үшін анықталды (тиісінше 3,45 ± 0,08 ммоль аскорбин қышқылы эквиваленті/г, 3,71 ± 0,11 ммоль аскорбин қышқылы эквиваленті/г және 64,86 ± 1,66 %). DPPH және азот оксиді-радикалдарын жою белсенділігінің ең жоғары мәндері P. armeniaca экстракттері үшін (тиісінше 88,11 ± 1,26 және 85,19 ± 1,24 %), ал сутекінің асқын тотығын жою белсенділігінің ең жоғары мәндері Prunus domestica (алхоры) үшін анықталды (87,73 ± 1,38 %). Корреляциялар антиоксиданттық қасиеттерді көрсетуде фенолдық қосылыстардың шешуші рөлін және олардың әрекет механизмдерінің ұқсастығын атап өтті.
Қорытынды: Rosaceae тұқымдасының негізгі жеміс-жидек дақылдары адам денсаулығын қорғау үшін антиоксиданттық және күннен қорғау қасиеттері бар фармацевтикалық препараттарды әзірлеудің айтарлықтай әлеуетін ұсынады.
Мақалаға сілтеме: Maksotova, A., Issagat, R., Nurzhanova, D., & Akatyev, N. (2025). Comparative Cross-Species Evaluation of the Phytochemical Composition and Functional Properties of the Main Fruit and Berry Crops Leaves of the Rosaceae Family. European Journal of Biology, 84(1), 72-86. https://iupress.istanbul.edu.tr/journal/ejb/article/comparative-cross-species-evaluation-of-the-phytochemical-composition-and-functional-properties-of-the-main-fruit-and-berry-crops-leaves-of-the-rosaceae-family
