Жамиля Якупова, Кажмурат Ахмеденов

Палеонтология, геологияның бір саласы болып табыла отырып, Жердегі өмір эволюциясын түсінуге көмектесетін ғылыми пән болып табылады. Палеонтология туралы ақпаратты тарату қазіргі уақытта тасқа айналған қазбалардың табылуы және олардың табылған жерлерінің сипаттамалары негізінде жүзеге асырылады. Бұл жұмыстың мақсаты Қазақстан Республикасының Атырау облысында жүргізілген далалық зерттеулер нәтижелері бойынша геологиялық туризмді дамытудың әлеуетті объектілерін анықтау және деректерді жинақтау болды.

Мақалада Қазақстан Республикасының Атырау облысында палеонтологиялық туризмді дамыту мүмкіндігі қарастырылады. Атырау облысының Жылыой ауданында Койқара және Иманқара таулары, Ақкегершін бор тақтасы және Шолқара төбесі сияқты маңызды палеонтологиялық объектілер орналасқан. Құлсары қаласынан оңтүстік-шығысқа қарай 130 шақырым қашықтықта орналасқан Шолқара төбесіне ерекше назар аудару керек, мұнда бірегей палеофауна үлгілері табылған. Табиғи қазбалардың негізгі табылған жерлері (Койқара, Иманқара таулары, Ақкегершін бор тақтасы, Шолқара) сипатталып, омыртқасыздар мен омыртқалылардың табылған үлгілерінің түрлері мен туыстары анықталды.

1931 жылы палеонтолог А. Рябинин Койқара массивінде бор дәуірінің динозаврының омыртқаларын тапты, ол Embasaurus minax ретінде сипатталды, бұл аймақтың палеонтологиялық зерттеулер үшін тарихи маңызын көрсетеді. Бұл аймақтарда Otodus акулаларының тістері мен омыртқалары, белемниттердің (Belemnitella mucronata) сынықтары, екі қақпалы моллюсктер (Gryphea dilatata), теңіз кірпілері (Echinocorys), сондай-ақ жалғыз склерактиния шұңқылдары (Caryophyllum similotrochus) сияқты әртүрлі тасқа айналған қазбалар табылды.

Атырау облысы геологиялық және палеонтологиялық туризмді дамыту үшін айтарлықтай әлеуетке ие. Экскурсиялар мен білім беру бағдарламаларын ұйымдастыру үшін ресурстар бар, олардың ішінде: Атырау қаласындағы Палеонтологиялық музей, онда аймақтан табылған тарихқа дейінгі акулалардың тістері, мегалодондардың, плезиозаврлардың және моллюсктердің қазбалары сияқты жүздеген түпнұсқа экспонаттар бар.

Тұтастай алғанда, Атырау облысында экскурсиялық-танымдық сипаттағы геологиялық туризмді дамыту перспективасы бар. Ол үшін өңірде палеонтологиялық материалдарды қамтитын көптеген ресурстар мен әртүрлі өлкетану және экологиялық музейлер бар.

Мақалаға сілтеме: Yakupova, J. B., & Akhmedenov, K. M. (2025). Prospects for the development of geotourism in the Atyrau region of the Republic of Kazakhstan. Geo Journal of Tourism and Geosites, 59(2), 684-692. https://gtg.webhost.uoradea.ro/PDF/GTG-2-2025/gtg.59215-1447.pdf